Voetbal is politiek

 

Voetbal en politiek: het blijft voor velen een ongemakkelijke combinatie.  Toch is het onmogelijk om voetbal als a-politiek te beschouwen. Als grootste sport ter wereld, met overweldigende media aandacht is voetbal een spiegel van de samenleving en daarmee per definitie politiek getint. Als fans van FC Sankt Pauli is de combinatie van voetbal en politiek voor ons meer dan vanzelfsprekend. Sterker nog: het is de belangrijkste drijfveer om de club onvoorwaardelijk te steunen!

FC Sankt Pauli is een voetbalclub met uitgesproken politieke idealen. De club zet zich in voor gelijkheid van mensen in ras, sekse en geaardheid. Deze ‘leftwing’ principes binden fans wereldwijd aan een club die het van de sportieve prestaties niet bepaald moet hebben. Zo is het al weer 9 jaar geleden dat de Hamburgse club op het hoogste Duitse niveau speelde. Maar het uitgesproken politieke karakter van Sankt Pauli maakt de club niet alleen geliefd. Sterker nog; in een maatschappij waarin tegenstellingen verharden en extreem rechts aan kracht wint, groeit de weerstand. En dat niet alleen bij de harde kernen van tegenstanders op de groene mat. Politieke partij AFD zou FC Sankt Pauli het liefst verbieden, de Duitse voetbalbond dreigt de club te bestraffen voor politieke statements van fans en het (officieuze) logo van de club prijkt op een (britse) politielijst van staatsgevaarlijke initiatieven. Een lijst waar Greenpeace overigens ook op terug te vinden is.

In Nederland zijn we geneigd om voetbal en politiek strict te scheiden. Dat bespaart een hoop ongemakkelijke discussies. Lekker makkelijk. Toch komen de bestuurders van met name grote clubs er niet langer mee weg, zo bewijst de groeiende ophef rondom bijvoorbeeld racistische incidenten op het veld en rumoer rondom de lucratieve wintertrip van Ajax naar een dubieuze oliestaat. Het was uitgerekend Ajax icoon Johan Cruijff die voetbal en politiek ruim 40 jaar geleden al ‘logisch’ met elkaar verbond. In 1974 betitelde Cruijff voetbal reeds als spiegel van de samenleving. Voetbal -zo stelde hij- is de voorbode van wat zich in de maatschappij gaat afspelen. Een uitspraak die destijds gekleurd werd door Cruijff’s geruchtmakende transfer naar FC Barcelona. Deze overgang gaf een enorme ‘boost’ aan het Catalaanse zelfbewustzijn en versterkte de drang naar onafhankelijkheid van Spanje. Het WK van 1978 kreeg eveneens een politieke lading. Het toernooi werd gespeeld in Argentinië, dat destijds een dictatoriaal regime kende, dat het met de mensenrechten niet zo nauw nam. Ondanks oproepen tot een boycot van het toernooi werd er toch gespeeld.

In dezelfde jaren’70 vertolkte FC Sankt Pauli een marginale rol in het Duitse professionele voetbal. De club acteerde op verschillende niveau’s, zonder écht aansprekende resultaten. Er waren aanhoudend financiële problemen en de achterban stelde niet veel voor.  Maar een jaar of tien later werd alles anders. Het was een periode van grote woningnood, maatschappelijke onrust én uitgesproken racisme in de Duitse stadions. Wedstrijden waren zelden uitverkocht vanwege supportersgeweld, dat niet zelden werd gevoed door racistische motieven. In de Hamburgse wijk Sankt Pauli kwam vervolgens een ongekende tegenbeweging tot stand. De uitgesproken linkse krakersbeweging verenigde zich rondom Hamburgs zieltogende tweede club. Meer en meer mensen keerden zich af van de toenmalige grootmacht H$V.

Als symbool van rebelsheid werd de ‘Jolly Roger’ als officieus clublogo geïntroduceerd. Langzaam maar zeker werd de club overgenomen door fans die zich verenigd voelen in hun gelijkheidsidealen:  geen racisme, fascisme, sexisme en homofobie. Dat supporters in Duitsland het karakter van een club ook daadwerkelijk kunnen beïnvloeden heeft te maken met de eigendomstructuur van voetbalclubs. Als fan kun je lid worden en ben je ‘mede-eigenaar’ van je club. De fans hebben altijd een meerderheid in aandelen en dus zijn de clubs van ‘het volk’.  In deze context slaagde de ‘leftwing’ achterban er in de jaren ’80 en ’90 in om de idealen diep in de club te verankeren. Kijk hier voor een korte video over deze roerige periode.

Om mee te kunnen blijven spelen op professioneel niveau moet FCSP anno 2020 mee in het commerciële ‘geweld’ van het moderne voetbal. Ook op het tweede Duitse niveau’s spelen roemrijke clubs met flinke budgetten (hoger dan de meeste Nederlandse eredivisie clubs). De druk om te presteren is er altijd. Uiteindelijk wil je als supporter immers ook de smaak van sportief succes proeven. Maar ook in de spagaat tussen politieke idealen en sportieve ambities blijft de club vooralsnog overeind. De afgelopen jaren is er -vanuit de club- één van de grootste initiatieven op het gebied van waterwinning in de derde wereld ontstaan. Er wereld een voetbalclub voor vluchtelingen opgezet, daklozen kregen onderdak in het stadion en er werd veel geld ingezameld voor tal van goede doelen. Ook is aandacht gevraagd voor tal van maatschappelijke misstanden en heeft de club vaak stelling genomen in politiek geladen issues, al dan niet op ludieke wijze.

Als Nederlandse Sankt Pauli supporters voelen we ons vanwege dit karakter van de club extra verbonden. Natuurlijk is de sfeer in de Millerntor vaak prachtig en de fansupport ongekend. Toch geldt dat de beleving in het Duitse voetbal in het algemeen vele malen beter is dan bij ons.  Als het je vooral om de voetbalcultuur gaat kun je net zo goed naar Gladbach, Duisburg, Bochum, Köln of SV Meppen gaan. Check Bananenflanke voor talrijke mooie voetbalbelevenissen bij onze oosterburen. Dat bespaart je ellenlange kilometers op de Noord Duitse snelweg na wéér een nederlaag tegen ‘angstgegner’ als Sandhausen of Erzgebirge Aue. Toch maken praktisch iedere wedstrijd leden van onze fanclub de trip naar Hamburg. Er is meer nodig dan alleen een potje voetbal om dit vol te houden. In ons geval is dat het politieke engagement dat iedere wedstrijddag wel op de een of andere manier kleurt.

Het maakt dat we meer en meer afhaken op het Nederlands voetbal, mede vanwege een gebrek aan politieke verantwoordelijkheid. Het kan toch niet zijn dat racistische acties in en rondom stadions onbestraft blijven, dat niet alle eredivisieclubs ook het vrouwenvoetbal omarmen en dat de ‘strijd’ tegen homofobie wordt afgedaan met een rondje regenboogbanden voor de aanvoerders, voor één wedstrijd per seizoen. Laat staan het gebrek aan moraal als het gaat om lucratieve uitstapjes naar landen waar dictators de dienst uitmaken. Slappe hap. We kijken uit naar degenen die meer stelling durven te nemen. In dat opzicht koesteren we helden als Megan Rapinoe en vinden we het tof als een speler, zoals Depay of een team als Excelsior of Finland wel eens ballen toont. Wat zou het mooi zijn als wat dat in de Nederlandse competentie meer zouden zien, bij fans, spelers en clubs. Kijk voor het gemak naar hoe dat bij FC Sankt Pauli gebeurt. We hopen ook dat de club even krachtig blijft in de statements, zeker nu er meer en meer pogingen zijn om de club en de linkse fans te betitelen als een gevaar voor de democratie. Zoals speler James Lawrence op Twitter verwoordt: wie kan er nu niet voor gelijkheid zijn?

#altijdsanktpauli #YNWA

Een gedachte over “Voetbal is politiek

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s